De prijs van goedkoop: onderzoek naar online koopgedrag van jongeren

VeiligheidNL deed in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) onderzoek naar hoe jongeren keuzes maken bij het kopen en gebruiken van producten van Chinese webshops. Voor het eerst brachten we de resultaten niet samen in een rapport, maar in een onderzoeksdocumentaire: De prijs van goedkoop. Daarin volgen we jongeren tijdens het online shoppen en uitpakken van hun bestellingen en combineren we hun ervaringen met inzichten van experts.

Uit het onderzoek blijkt dat jongeren niet bewust kiezen voor onveilige producten. Andere factoren hebben op het moment van aankoop vaak meer invloed. Prijs en gemak spelen een belangrijke rol, net als wat vrienden doen en hoe webshops zijn ingericht. Ook reviews kunnen vertrouwen geven, terwijl jongeren tegelijkertijd aangeven dat deze niet altijd betrouwbaar zijn.

Tegelijkertijd is de kennis over productveiligheid beperkt. Risico's die niet direct zichtbaar zijn, bijvoorbeeld door schadelijke stoffen of brandgevaar, zijn daardoor moeilijk mee te nemen in een aankoopbeslissing. In de documentaire reflecteren experts van het RIVM, de Brandweer en VeiligheidNL op onder meer chemische risico's, digitale verleiding en brandveiligheid.

Voor dit onderzoek koos VeiligheidNL voor een nieuwe vorm: een onderzoeksdocumentaire. In plaats van de inzichten alleen te beschrijven, brengen we het koopgedrag van jongeren letterlijk in beeld. Jongeren vertellen zelf wat ze kopen, waarom ze voor bepaalde producten kiezen en hoe ze over veiligheid denken.

Die vorm maakt zichtbaar hoe keuzes in de praktijk tot stand komen. Want tussen weten dat er risico's kunnen zijn en daar tijdens het shoppen daadwerkelijk rekening mee houden, zit een verschil.

De documentaire brengt de ervaringen van jongeren samen met het perspectief van experts. Zo ontstaat een beeld van de context waarin jongeren keuzes maken én van de kansen om productveiligheid daarin een grotere rol te geven.

Het onderzoek laat zien dat alleen informeren over mogelijke risico's niet voldoende is. Veiligheid concurreert tijdens het online shoppen met factoren die veel directer merkbaar zijn, zoals een lage prijs, een groot aanbod, gebruiksgemak en sociale normen.

De uitdaging is daarom om productveiligheid concreet, herkenbaar en relevant te maken op de momenten waarop jongeren keuzes maken. De inzichten uit het onderzoek bieden aanknopingspunten voor communicatie en andere maatregelen die jongeren kunnen helpen om veiligheid beter mee te wegen.

De verantwoording ligt niet alleen bij de jongeren zelf. Verdere samenwerking en dialoog tussen onderzoekers, beleidsmakers, toezichthouders, online platforms en andere betrokken partijen is nodig om te bepalen welke maatregelen effectief zijn. 

Liever de belangrijkste inzichten in één oogopslag? Download de infographic De prijs van goedkoop.