Ga door naar hoofdinhoud
dijkweg met twee fietsers

Verkeersveiligheid op dijkwegen in de provincie Utrecht: door de ogen van de ander

Dit onderzoek biedt inzicht in uiteenlopende belangen rond verkeersveiligheid op dijkwegen en hoe die belangen elkaar beïnvloeden. Het geeft een verdieping op kwantitatieve data door de combinatie met een kwalitatieve onderzoeksmethode: de research community. Door het combineren van deze data bieden wij beleidsmakers niet alleen inzicht, maar ook duiding en handelingsperspectief. Zo ondersteunen wij provincies en wegbeheerders bij het maken van onderbouwde keuzes.

De verkeersveiligheid, leefbaarheid en recreatie staan steeds meer onder druk op dijkwegen. Deze smalle, bochtige wegvakken zonder duidelijke scheiding per vervoerswijze worden intensief gedeeld door uiteenlopende weggebruikers, terwijl de ruimte op en naast de weg beperkt is. De provincie Utrecht vroeg ons om subjectieve en objectieve verkeersveiligheid in kaart te brengen en deze inzichten te vertalen naar mogelijke verbeterkansen. 

Om inzicht te krijgen in de hoofdvraag ‘Wat gebeurt er op de dijkwegen en vergelijkbare wegen in de provincie Utrecht?’ is gebruik gemaakt van kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden. Alle stappen in het onderzoek zijn genomen in nauwe samenwerking en afstemming met de provincie Utrecht en de wegbeheerders van dijkwegen.  

Bij het kwantitatieve onderzoek is gekeken naar (fiets)intensiteiten, ongevallen, snelheden, gebruikers, gebruikersvormen en de infrastructuur van de geselecteerde dijkwegen. Het kwalitatieve onderzoek diende als verdieping op het kwantitatieve onderzoek.

In het kwalitatieve onderzoek is door middel van een

Een research community is een online platform waarop een onderzoeker over een langdurige periode (vaak 3 weken) in gesprek gaat met een groep respondenten. In dit onderzoek deelden respondenten hun ervaringen op dijkwegen. Deze innovatieve onderzoeksmethode is gezien de resultaten, ook goed inzetbaar bij gelijksoortige vraagstukken waarbij uiteenlopende belangen meespelen.
 input opgehaald over de ervaren verkeersveiligheid onder gebruikers van dijkwegen. In deze online omgeving gingen wij 3 weken lang in gesprek met de doelgroep. Hierin voerden we online gesprekken over hun ervaringen en behoeften. Om tot diepere antwoorden te komen hebben we creatieve opdrachten ingezet. Daarnaast lieten we hen verschillende oplossingsrichtingen aandragen, ranken en vervolgens concretiseren. De opdrachtgever kon live meekijken hoe de gesprekken zich ontwikkelden.  

 

Na het combineren van de kwantitatieve en kwalitatieve resultaten werd duidelijk dat de verkeersveiligheid op dijkwegen in de provincie Utrecht verbeterpotentieel heeft.  

Wij adviseerden een geïntegreerde aanpak met focus op infrastructurele aanpassingen (waar mogelijk), groenonderhoud en snelheidsbeheersing. Waarbij er vooral winst behaald kan worden in aanpassingen aan bermverharding en weg- en bermonderhoud. Ook het aanleggen van fietsstroken in een afwijkende kleur ten opzichte van het wegdek, die (waar mogelijk) voldoende breed zijn, genieten de voorkeur.  

Verder lieten de resultaten zien dat het belangrijk is om te focussen op kwetsbare groepen, zoals voetgangers en fietsers, (jonge) kinderen en ouderen. Dit kan op twee manieren, enerzijds door middel van het weerbaarder maken van deze groepen in het verkeer en anderzijds door andere weggebruikers bewuster te maken van deze kwetsbare verkeersdeelnemers en hun gedrag daarop te laten aanpassen. Gedragsgerichte interventies waarbij ‘rekening houden met elkaar’ de insteek is, werden vanuit het kwalitatieve onderzoek meermaals genoemd. 

Het bespreken van de resultaten met wegbeheerders en de provincie Utrecht leidde tot meer betrokkenheid van wegbeheerders, zij deelden best practices en ervaringen met elkaar. Daarnaast heeft het bij de wegbeheerders geleid tot nieuwe inzichten met betrekking tot ervaren verkeersveiligheid van dijkweggebruikers. Dit kwam vooral naar voren in bepaalde onderhoudskeuzes en de invloed van groenonderhoud op gemotoriseerd vervoer versus niet-gemotoriseerd vervoer. Een belangrijke conclusie is dat ervaren verkeersonveiligheid leidt tot minder/ander gebruik van dijkwegen, ondanks dat er objectief niet altijd aanleiding voor is. Dit onderstreept het belang van het duiden en combineren van data en gebruikersperspectief. 

Fantastisch dat we de gesprekken in de community live konden volgen. En wat goed om te zien hoe jullie die enorme hoeveelheid onderzoeksdata hebben weten te vertalen naar een kristalhelder rapport. Hier hebben we heel veel aan!

Chantal Kronenburg

Coördinerend Beleidsmedewerker Verkeersveilig Gedrag, provincie Utrecht

Ik ben echt enorm te spreken over jullie rapport. De gekozen opzet is super prettig leesbaar en absoluut een goed, informatierijk en zinvol stuk! Prachtig hoe jullie 'uiteenlopende meningen' hebben teruggebracht in rapportvorm, zonder afbreuk van de inhoud. En daarbij onwijs fan van de combinatie tussen opsommingen en quotes.

Anco Verstraaten

Programmamanager Verkeersveiligheid, provincie Utrecht

Meer weten?

Verkeersveiligheid op dijkwegen in de provincie Utrecht

Goede voorbeelden dossier

Mocht jij als wegbeheerder een goed voorbeeld hebben van een interventie op een dijkweg, laat het dan aan ons weten door contact op te nemen met onderstaande expert Manon van Dijk. Wellicht kunnen wij het rapport (of een linkje naar jullie website) hier toevoegen.

Samenwerken op dit onderwerp?

Foto van Manon van Dijk
Onderzoeker
Manon van Dijk
Manon van Dijk is gezondheidswetenschapper. In 2023 is zij bij VeiligheidNL gestart als onderzoeker op het programma Verkeersveiligheid.

Meld je aan voor onze e-mail updates om op de hoogte te blijven.