Waarom vallen wielersporters? Nieuw onderzoek levert verrassende eerste inzichten op

De eerste resultaten geven al waardevolle inzichten en vormen een belangrijke basis voor maatregelen naar hoe valpartijen in de toekomst kunnen worden voorkomen. In totaal deelden 2.278 respondenten hun ervaringen, goed voor informatie over 2.510 valpartijen. Daarmee is een unieke dataset ontstaan die helpt om beter te begrijpen hoe ongevallen in de wielersport ontstaan.

Hoewel de verdiepende analyses nog lopen, vallen enkele zaken direct op. Veel valpartijen vonden plaats tijdens het wegwielrennen (wedstrijden 72%; sportfietsers 56%) en mountainbiken (wedstrijden 8%; algemene fietsers 30%).

Ook blijkt dat veel valpartijen plaatsvinden in groepsverband. Bij wedstrijden gebeurde twee derde van de ongevallen in een peloton. De aangegeven snelheid lag hierbij hoog. Bij sportfietsers reed ruim een derde van de betrokken fietsers in een groep van meer dan zes personen. Daarnaast reed nog eens een derde in een groep van drie tot zes personen. Valpartijen tijdens individuele ritten kwamen aanzienlijk minder vaak voor. Van de wedstrijdfietsers fietste 9% alleen en 4% met één andere fietser. Bij sportfietsers was dat respectievelijk 6% en 23%.

Een ander opvallend verschil zit in de ervaren oorzaak van een ongeval. Sportfietsers wijzen vaker naar zichzelf, bijvoorbeeld door onvoldoende oplettendheid, een stuurfout of zelfoverschatting. Wedstrijdrenners geven juist vaker aan dat een mederenner een belangrijke rol speelde bij het ontstaan van de valpartij.

De impact van een valpartij blijkt vaak groot. Ongeveer één op de vijf gevallen fietsers liep letsel op aan hoofd of gezicht, ondanks dat vrijwel iedereen een helm droeg. Hiervan was 12 procent een hersenschudding. Voor veel sporters blijft de impact niet beperkt tot de periode direct na het ongeval. Zo verwacht 10 procent van de wedstrijdfietsers en zelfs 20 procent van de sportfietsers blijvende gevolgen over te houden aan hun valpartij. Die gevolgen raken niet alleen het sporten, maar kunnen ook invloed hebben op werk, school en het dagelijks leven.

Deze eerste resultaten laten zien dat er verschillende mogelijkheden zijn om de veiligheid verder te verbeteren. Denk aan extra aandacht voor vaardigheden, het versterken van de rol van verenigingen om deze vaardigheden te leren, bewustwording rondom veilig rijgedrag en praktische verbeteringen in de omgeving waarin wordt gefietst, bijvoorbeeld op bepaalde parcoursen.

De komende periode worden de resultaten verder geanalyseerd. Dat moet leiden tot diepere inzichten en concrete aanbevelingen voor sporters, verenigingen, organisatoren en andere betrokken partijen.

VeiligheidNL, KNWU en NTFU bedanken alle fietsers die hun ervaringen hebben gedeeld. Dankzij hun bijdrage kunnen we beter begrijpen hoe ongevallen ontstaan en werken aan een veiligere wielersport voor iedereen.