Alcoholintoxicaties bij jongeren

Een vierde van alle alcoholintoxicaties gebeuren bij jongeren van 12-17 jaar. Bij jongens is het aantal intoxicaties de afgelopen jaren afgenomen,  terwijl het bij meisjes is toegenomen. Het is niet goed duidelijk wat hier de redenen voor zijn. Daarom is – met subsidie van het ministerie van VWS  en i.s.m. het Trimbos-instituut – een onderzoek uitgevoerd. Dit is gedaan aan de hand van een inventarisatie van bestaande data, en een  kwalitatieve verkenning bij jongeren en experts. We geven antwoord op de vragen: 1) welke factoren de verschillende trends in alcoholintoxicaties  tussen jongens en meisjes verklaren, en 2) welke mogelijke oplossingsrichtingen potentie hebben om het risicogedrag rondom alcoholgebruik van jongens en meisjes te verminderen.

Het onderzoek bestond uit 4 fases. Fase 1 bestond uit een systematische analyse door het Trimbos-instituut van bestaande databestanden over  alcoholgebruik onder 12-16 jarigen. We zijn in fase 2 in gesprek gegaan met 14-17 jarigen over welke factoren een rol spelen bij (hun) overmatig  alcoholgebruik. Vervolgens hebben we in fase 3 de inzichten vanuit fase 1 en 2 voorgelegd aan experts. Tijdens de sessie zijn mogelijke  oplossingsrichtingen uitgewerkt om het risicogedrag rondom alcoholgebruik van jongeren te verminderen. In fase 4 zijn deze oplossingsrichtingen  vertaald naar visuele concepten. We zijn in gesprek gegaan met 14-17 jarigen over de potentie van de oplossingsrichtingen.

Fase 1: Uit de inventarisatie van bestaande data blijkt dat het aandeel scholieren dat alcohol drinkt de afgelopen jaren afneemt. Jongens drinken  gemiddeld meer glazen alcohol dan meisjes, maar meisjes zijn vaker dronken en drinken vaker in vóór een feestje. Jongens kiezen vooral voor bier,  terwijl meisjes vaker wijn of premixen drinken. Er waren weinig verschillen tussen jongens en meisjes in de rol van ouders rondom alcoholgebruik.

Fase 2: Uit de gesprekken met 16 jongeren bleek dat bij (hun) overmatig alcoholgebruik o.a. de factoren ‘belang van vriendschap’, ‘groepsdruk en  groepsdynamiek’ en ‘grenzen leren door ervaring’ een rol spelen. Hierbij waren er kleine verschillen tussen jongens en meisjes.

Fase 3: Tijdens een sessie met 11 experts zijn er 5 kansrijke oplossingsrichtingen opgesteld: 1) stimuleren van alternatieven, zoals het vinden van  (nieuwe) hobby’s, 2) influencers/andere rolmodellen inzetten om gezond gedrag te stimuleren en het gesprek over alcohol aan te gaan, 3) signalen  leren herkennen bij jezelf en anderen, 4) ouders checken tussentijds op feestjes hoe het met de jongeren gaat, en 5) campagne gericht op jongeren.

Fase 4: Uit de gesprekken met 16 (andere) jongeren bleek dat ze de meeste potentie zien in de oplossing ‘signalen leren herkennen bij jezelf en  anderen’ d.m.v. lessen op school. Het is belangrijk dat oplossingsrichtingen aansluiten bij de leefwereld van jongeren, zonder dat alcoholgebruik  wordt genormaliseerd.

Het onderzoek laat zien dat factoren zoals groepsdruk, groepsdynamiek en grenzen leren een belangrijke rol spelen bij jongeren die overmatig  alcohol drinken. Jongeren en experts zien vooral potentie in oplossingsrichtingen (ter voorkoming van alcoholintoxicaties) die focussen op signalen  herkennen, mits deze aansluiten bij de leefwereld van jongeren en zonder dat alcoholgebruik wordt genormaliseerd.